Bay UAV đúng luật: Đăng ký, giấy phép điều khiển và phép bay
Sở hữu một chiếc UAV hoặc flycam và biết cách điều khiển là bước khởi đầu. Để đưa thiết bị vào hoạt động đúng quy định, người sử dụng cần hiểu rõ ba nội dung: đăng ký phương tiện, giấy phép điều khiển và giấy phép bay.
Đây là những yêu cầu liên quan đến ba đối tượng khác nhau: chiếc UAV, người điều khiển và hoạt động bay. Việc phân biệt đúng giúp người sử dụng chuẩn bị đầy đủ trước khi cất cánh, hạn chế vi phạm và bảo đảm an toàn cho không phận chung.
1. Đăng ký UAV: Xác định tính hợp pháp của phương tiện
Theo khung quản lý tại Luật Phòng không nhân dân, Nghị định số 288/2025/NĐ-CP và các quy định liên quan, phương tiện bay phải có nguồn gốc hợp pháp và được đăng ký theo quy định.
Khi thực hiện đăng ký, chủ phương tiện cần có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp. Tùy trường hợp, các chứng từ có thể gồm hóa đơn mua hàng từ đơn vị đủ điều kiện kinh doanh, giấy tờ nhập khẩu hoặc giấy tờ hợp pháp khác.
Bên cạnh hồ sơ sở hữu, UAV phải đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng đối với phương tiện. Vì vậy, người mua cần quan tâm đến cả nguồn gốc thiết bị và khả năng đáp ứng yêu cầu đăng ký.
Từ ngày 20/7/2026, Thông tư số 78/2026/TT-BCA có hiệu lực, quy định cụ thể về đăng ký và quản lý thông tin phương tiện bay. Nguồn: Bộ Công an
Hoàn tất đăng ký là một phần trong quá trình chuẩn bị. Người trực tiếp vận hành vẫn phải đáp ứng các điều kiện đối với người điều khiển.
2. Giấy phép điều khiển UAV: Người vận hành phải có hạng phù hợp
Giấy phép điều khiển phương tiện bay liên quan đến năng lực và điều kiện của người vận hành. Hạng giấy phép được xác định theo trọng lượng cất cánh tối đa và phương thức điều khiển.
- Hạng A – Điều khiển bay bằng trực quan: Phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa từ 250g đến dưới 2kg, bay trong tầm nhìn trực quan.
- Hạng B – Điều khiển bay bằng thiết bị: Phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa từ 2kg trở lên; phương tiện bay ngoài tầm nhìn trực quan; hoặc phương tiện được lập trình thông qua bộ điều khiển trung tâm.
Mốc cần ghi nhớ là từ 250g, bao gồm cả phương tiện có trọng lượng cất cánh tối đa đúng 250g. Khi xác định hạng giấy phép, người sử dụng cũng phải xem xét cách thức vận hành, thay vì chỉ căn cứ vào trọng lượng.
Về điều kiện cấp giấy phép, hạng A yêu cầu hoàn thành chương trình lý thuyết kiến thức hàng không và đạt yêu cầu kiểm tra. Hạng B yêu cầu hoàn thành cả lý thuyết và thực hành, với kết quả kiểm tra, sát hạch đáp ứng quy định.
Giấy phép điều khiển do Bộ Quốc phòng cấp, có thời hạn hiệu lực 10 năm. Quá trình kiểm tra, sát hạch chịu sự giám sát của Bộ Quốc phòng. Căn cứ: Điều 27–28 Nghị định 288/2025/NĐ-CP.
Có giấy phép điều khiển chưa đồng nghĩa với việc được phép tổ chức mọi chuyến bay. Hoạt động bay còn phụ thuộc vào khu vực, thời gian, độ cao và các điều kiện được phép thực hiện.
3. Giấy phép bay: Xác định điều kiện của hoạt động bay
Nguyên tắc chung là hoạt động bay phải được cấp phép, trừ những trường hợp pháp luật quy định miễn.
Giấy phép bay và giấy phép điều khiển có chức năng khác nhau. Một bên liên quan đến hoạt động bay được chấp thuận; bên còn lại liên quan đến người vận hành phương tiện.
Có thể phân biệt ba nội dung như sau:
- Đăng ký phương tiện: Chiếc UAV đã được đăng ký hợp lệ theo quy định chưa?
- Giấy phép điều khiển: Người vận hành có giấy phép phù hợp với phương tiện và phương thức điều khiển không?
- Giấy phép bay: Hoạt động bay đã được cho phép hoặc đáp ứng đầy đủ điều kiện miễn cấp phép chưa?
Việc hoàn thành một nội dung không tự động thay thế cho hai nội dung còn lại. Trước khi cất cánh, người sử dụng cần kiểm tra đầy đủ các yêu cầu áp dụng cho trường hợp của mình.
UAV dưới 250g có được miễn giấy phép bay không?
UAV phục vụ vui chơi, giải trí có trọng lượng cất cánh dưới 250g có thể thuộc trường hợp được miễn giấy phép bay khi đáp ứng các điều kiện luật định. Những điều kiện được nhấn mạnh trong nội dung gốc gồm bay trong tầm nhìn trực quan và ở ngoài khu vực cấm bay, hạn chế bay.
Do đó, thiết bị dưới 250g không mặc nhiên được bay ở mọi địa điểm. Người sử dụng vẫn phải xác định khu vực hoạt động và tuân thủ các yêu cầu bảo đảm an toàn.
Cũng cần phân biệt rõ: miễn giấy phép bay là một quy định đối với hoạt động bay trong trường hợp cụ thể, không nên hiểu thành miễn toàn bộ nghĩa vụ liên quan đến quản lý và sử dụng UAV.
4. Kiểm tra khu vực cấm bay, hạn chế bay trước khi vận hành
Lựa chọn địa điểm là một phần thiết yếu của việc bay UAV đúng luật. Người điều khiển cần đặc biệt lưu ý những khu vực liên quan đến quốc phòng, an ninh và an toàn hàng không, như khu vực quân sự, sân bay, hành lang an toàn bay và các khu vực trọng yếu được xác định theo quy định.
Việc cấp phép bay, quản lý và giám sát vùng trời được phân cấp trong hệ thống Bộ Quốc phòng. Tùy phạm vi và độ cao hoạt động, cơ quan có thẩm quyền có thể là Cục Tác chiến, cấp quân khu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội hoặc Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, thành phố. Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ quản lý, phối hợp giám sát trong phạm vi chức năng của mình.
Vì vậy, trước khi tổ chức chuyến bay, người sử dụng cần xác định rõ địa điểm, phạm vi, độ cao và thời gian dự kiến để thực hiện đúng thủ tục với cơ quan có thẩm quyền.
5. Bay UAV sai quy định có thể bị xử lý như thế nào?
Những hành vi như tự ý tổ chức hoạt động bay khi phải có phép, bay sai nội dung được cấp phép hoặc vi phạm quy định về khu vực hoạt động có thể bị xử phạt theo quy định áp dụng.
Tùy hành vi và mức độ vi phạm, người vi phạm có thể bị phạt tiền, áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, trong đó có tịch thu phương tiện đối với trường hợp pháp luật quy định. Nếu hành vi gây nguy hiểm cho hoạt động hàng không và đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thông điệp đối với người sử dụng UAV là cần kiểm tra điều kiện pháp lý trước khi bay, đồng thời tuân thủ đúng nội dung được chấp thuận trong suốt quá trình vận hành.
6. Ghi nhớ bốn nguyên tắc: Đúng thiết bị, đúng người, đúng chỗ, đúng thủ tục
Để dễ áp dụng vào thực tế, người sử dụng có thể ghi nhớ bốn nguyên tắc trước mỗi lần cất cánh:
- Đúng thiết bị: UAV có nguồn gốc hợp pháp, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và đăng ký theo quy định.
- Đúng người: Người điều khiển đáp ứng điều kiện và có giấy phép phù hợp khi thuộc diện bắt buộc.
- Đúng chỗ: Khu vực dự kiến bay được phép hoạt động; đã kiểm tra quy định cấm bay, hạn chế bay.
- Đúng thủ tục: Đã hoàn thành yêu cầu cấp phép hoặc xác định đủ điều kiện miễn; tuân thủ phạm vi, độ cao, thời gian và điều kiện hoạt động.
Bay UAV đúng luật bắt đầu từ sự chuẩn bị đầy đủ của người sử dụng. Hiểu rõ ba yêu cầu về đăng ký, giấy phép điều khiển và giấy phép bay giúp mỗi chuyến bay được tổ chức có trách nhiệm, bảo vệ thiết bị và góp phần bảo đảm an toàn hàng không.
Để bay UAV đúng luật các bạn có thể tham khảo các khoá đào tạo và thi sát hạch cấp giấy phép điểu khiển flycam.
